Beğel Aile Sağlığı Merkezi   
Tel: 0 236 551 10 25
Beğel Mahallesi
Gördes/Manisa-Türkiye

Solunum Yolu Tıkanıklığı Ve Boğulmalarda İlk Yardım

Hava Yolu Tıkanıklığı Nedir?
Hava yolunun, solunumu gerçekleştirmek için gerekli havanın geçişine engel olacak şekilde tıkanmasıdır. Tıkanma tam tıkanma ya da kısmi tıkanma şeklinde olabilir.

Tam Tıkanma Belirtileri
• Nefes alamaz.
• Acı çeker, ellerini boynuna götürür.
• Konuşamaz.


• Rengi morarmıştır.
Bu durumda Heimlich Manevrası (karına bası uygulama) yapılır .

Kısmi Tıkanma Belirtileri
• Öksürür.
• Nefes alabilir.
• Konuşabilir.
• Bu durumda hastaya dokunulmaz, arkasında durulur, öksürmeye teşvik edilir, öncelikle bulunduğu pozisyonda bırakılır,
• Solunum ve öksürük zayıflıyorsa ya da kaybolursa ve morarma saptanırsa derhal girişimde bulunulmalıdır,
• Belirgin bir yabancı cisim, yerinden çıkmış veya gevşemiş takma dişleri varsa bunlar yerinden çıkarılır.
• Eğer yabancı cisim görülemiyorsa ve hastanın durumu kötüye gidiyorsa tam tıkanmada anlatılan uygulamalara başlanır.

Bilinci Yerinde Olan (Bilinci Açık) Kişilerde Heimlich Manevrası
• Hasta ayakta ya da oturur pozisyonda olabilir.
• Hastanın yanında veya arkasında durulur.
• Bir elle göğsü desteklenerek öne eğilmesi sağlanır.
• Diğer elin topuğu ile hızla 5 kez sırtına (kürek kemikleri arasına) süpürür tarzda vurulur.
• Tıkanıklığın açılıp açılmadığına bakılır, açıldıysa işlem durdurulur.
• Tıkanıklık açılmadıysa Heimlich Manevrası yapılır.
• Hastanın arkasından sarılarak gövdesi kavranır.
• Bir elin baş parmağı midenin üst kısmına, göğüs kemiği altına gelecek şekilde yumruk yaparak konur. Diğer el ile yumruk yapılan el kavranır.
• Kuvvetle arkaya ve yukarı doğru bastırılır.
• Bu hareket 5-7 kez yabancı cisim çıkıncaya kadar tekrarlanır.
• Tıkanıklık açılmadıysa tekrar sırtına vurulur.
• Bu işlemler 5’er kez olacak şekilde dönüşümlü olarak tekrarlanır.
• Hastanın bilinci kapanırsa, sert zemin üzerine yatırılır.
• Şah damarından nabız ve solunum değerlendirilir.
• Tıbbi yardım istenir (112).
• Temel yaşam desteği uygulanır.

Bilincini Kaybetmiş (Bilinci Kapalı) Kişilerde Heimlich Manevrası
• Hasta yere yatırılır, yan pozisyonda sırtına 5 kez vurulur.
• Tıkanma açılmadığı takdirde hasta düz bir zeminde başı yana çevrilir.
• Hastanın bacakları üzerine ata biner şekilde oturulur.
• Bir elin topuğunu göbek ile göğüs kemiği arasına yerleştirilir, diğer el üzerine konur.
• Göbeğin üzerinden kürek kemiklerine doğru eğik bir baskı uygulanır.
• Şah damarından nabız ve solunum değerlendirilir.
• İşleme yabancı cisim çıkıncaya kadar devam edilir.
• Tıbbi yardım istenir (112).
• Bu hareketi 5-7 kez yabancı cisim çıkıncaya kadar ya da yardım gelinceye kadar devam edilir.
• Bu tür olgularda havayolu tıkanıklığından şüphelenildiğinde, ilkyardımcılar Temel Yaşam Desteği uygulamalarını yapacaklardır. Kurtarıcı nefes verildikten sonra hava gitmiyorsa tıkanıklık olduğu düşünülür, ilkyardımcı ağız içinde yabancı cisim olup olmadığını kontrol etmeli, yabancı cisim görüyorsa çıkarmalıdır.

Bebeklerde Tam Tıkanıklık Olan Hava Yolunun Açılması(*)
• Bebek, ilk yardımcının bir kolu üzerine yüz üstü yatırılır.
• Başparmak ve diğer parmakların yardımıyla bebeğin çenesi kavranarak yüzüstü pozisyonda öne doğru eğilir
• Baş-çene pozisyonu korunarak gövdesinden aşağıda bir pozisyonda tutulur.
• Varsa bir sandalyede oturarak uygulanmalıdır.
• 5 kez el bileğinin iç kısmı ile bebeğin sırtına, kürek kemiklerinin arasına hafifçe vurulur. Diğer kolun üzerine başı elle kavranarak sırtüstü çevrilir.
• Yabancı cismin çıkıp çıkmadığına bakılır.
• Çıkmadıysa başı gövdesinden aşağıda olacak şekilde sırtüstü tutulur.
• 5 kez iki parmakla göğüs kemiğinin alt kısmına karın basısı uygulanır.
• Yabancı cisim çıkana kadar devam edilir.
• Tıbbi yardım istenir (112).
(*) Bebek çok küçük ise ve karından baskı uygulanamıyorsa bebekler için yukarıda anlatılan uygulamalar yapılır. Ancak diğer hallerde bebeklerde yapılan uygulamalar bilinci kapalı erişkinlerde yapılan Heimlich Manevrası uygulamaları ile aynıdır.

Boğulma nedir?
Boğulma, vücuttaki dokulara yeterli oksijenin gitmemesi sonucu, dokularda bozulma meydana gelmesidir.
Boğulma Nedenleri Nelerdir?
• Bayılma ve bilinç kaybı sonucu dilin geriye kayması
• Nefes borusuna sıvı dolması
• Nefes borusuna yabancı cisim kaçması
• Asılma
• Akciğerlerin zedelenmesi
• Gazla zehirlenme
• Suda boğulma (*)
(*) Suda boğulmalarda, boğulma sırasında nefes borusu girişinin kasılmasına bağlı olarak çok az miktarda su akciğerlere girer. Suda boğulanlarda özellikle soğuk havalarda 20-30 dakika geçse bile yapay solunum ve kalp masajına başlanmalıdır. Suda boğulmalarda, ağızdan ağza ya da ağızdan buruna solunumun suda yaptırılması mümkündür ve bu uygulamaya su içerisinde iken başlanmalıdır. Bu uygulama derin sularda mümkün olmayabilir, bu nedenle hastanın hızla sığ suya doğru çekilmesi gerekir. Suya atlama sonucu, boğulma riskinin yanı sıra genel vücut travması ya da omurga kırıkları akla gelmelidir. Bu nedenle suda, başın çok fazla arkaya itilmemesi gereklidir 

Boğulmalarda Genel Belirtiler Nelerdir?
• Nefes almada güçlük
• Gürültülü, hızlı ve derin solunum
• Ağızda balgam toplanması ve köpüklenme
• Yüzde, dudaklarda ve tırnaklarda morarma
• Genel sıkıntı hâli, cevaplarda isabetsizlik ve kararsızlık 
• Bayılma

Boğulmalarda Genel İlk Yardım İşlemleri Ne Olmalıdır?
• Boğulma nedeni ortadan kaldırılır.
• Bilinç kontrolü yapılır.
• Hastanın yaşamsal bulguları değerlendirilir (ABC).
• Temel yaşam desteği sağlanır.
• Derhal tıbbi yardım istenir (112).
• Yaşam bulguları izlenir.
Hava Yolu Tıkanıklığı Belirtileri Nelerdir?